UM785 (Europe)|16.09.2018 00:34:01|KUKAMERA

Photo: [1/30] Date: 16.09.18 Time: 00:34:01 Temperature: 2 degree Celsius(C) Battery: 100% Signal: Normal SD card free space: 8.14 GB of 14.91 GB(54.59%) T

15. september 2018 |

Bestillinga opnar att i 2018

Ein av overnattingsstadene til kyrne i sommar. (Foto: Helene Rudningen)

Sundag 16. september 2018 ca klokka 20.00 opnar bestillingsskjemaet for i år.

 

Det blir opent til det er utseld.

 

Alt me skal slakte heile året blir tilgjengeleg for privatkundar no. Dermed køyrer me utan passordsystem etc i år. Fyrst til mølla, men prioritering av eksisterande kundar dersom det går veldig fort.

 

Pga lite vinterfor, og at dei no beitar på dyrkamarka blir det slakting ein månad tidlegare enn i fjor. Det inneber litt lågare vekter og litt mindre feitt.

 

Som vanleg er alt kjøttet ferdig skore og kverna, vakumpakka og merka – som kjøttet i daglegvarebutikken. Og kundane kan velje ein fjerdedels mengde av eit dyr, sjettedel etc.

 

Me køyrer same pris som i fjor: 175 kr per kilo slaktevekt.

 

6 kastratar (krysning angus og charolais) er allereie slakta.  Dei vart henta 12. september. (Dagen etter dei gjekk heim frå stølen. Desse fekk ferskt gras inne i fjøset siste natta, medan dei andre held fram på beite heime.) Kjøttskjærarane begynnar truleg på dei 19 september, og stykningsdelane når vel optimal mørning om ytterlegare ei til to veker.

Kjøttet frå desse anbefalar eg til dei som vil ha det mildaste og magraste kjøttet.

Dei hadde slaktevekter på 200 til 250 kg. (utanom Brage, som vart minst med 185 kg slaktevekt. Dei med små hushaldningar bør merke seg han! )

Alle låg i feittgruppe 2 og 2-.  Skalaen går frå 1 til 5. Dette er den feittmengda Nortura helst vil ha sjølve. Dei har trekk i prisen dersom dyr har 1 blank eller mindre, samt 3- og feitare.

 

6 kviger (krysning angus og charolais) blir etter planen slakta onsdag 19. september. Får deretter same tidslinje som kastratane – henting mogleg etter ca to veker og optimal mørning etter ca tre veker.

Generelt litt mindre enn kastratane, og litt feitare, ellers veldig like. Mange mat- og vinnerdar brukar å bli nøgde når dei har fått kvige i feittgruppe 3+, som er det feitaste eg har tilbydd så langt. I år trur eg kvigene som skal slaktast stort sett vil ligge på 2+, 3- og 3 blank.

 

5 kyr på uvisst tidspunkt i oktober.
Meir kjøtt og meir smak. Og meir trevlar. Selde dette til privatkundar for fyrste gong i fjor, og folk var fornøgde med det. Slaktevektene spenner nok frå 280 til 320 kg. Feittgruppeplasseringar frå 2 til 3+.

I skjemaet blir det mogleg å be om magert/feitt og stor/liten som dei andre kategoriane, samt ung/gamal på ku. Fordi me enno ikkje har drektigheitskontrollert kyrne kan eg ikkje som i fjor presentere enkeltkyr på dette stadium.

 

1 kastrat av rasen vestlandsk fjordfe på uvisst tidspunkt i oktober. Kanskje det mest interessante me har tilbydd. Me har ei ku av denne gamle norske rasen. Dette er fyrste kalven hennar, no er han to år. Det blir hevda at at kjøttet frå denne rasen er ekstra smaksrikt, godt marmorert og med heilt spesielle tynne muskelfibrar. (På denne har nokon av mine aller fyrste og mest trufaste kundar ein slags opsjon – gitt at dei bestiller i tide.)

Tipar slaktevekta blir drygt 200 kg på han.

 

 

Ny skjærebedrift på nytt

Gamle kundar hugsar at Tamt og vilt (T&V) i Hemsdal alltid gjorde ein svært god jobb for meg i mange år. I fjor vart alt me selde skore hjå Hallingdal lokalmatsenter (HLS) i Nes kommune.

No skal Eira Vilt og Fisk (EVF) i Hovet gjera jobben. Når dei aldri har vore vurdert før er det mest fordi det er nesten ein time å køyre dit herifrå, mot ca ein halvtime til dei to andre. Etter ein del sonderingar har eg stor tru på høværingane. Dei deler mi oppfatning om at kvaliteten trumfar alt: tid, pris og potensielle logistiske snarvegar.

 

 

Litt mindre kortreist – dårleg nyheit

Eg brukar å skryte av at dyra herifrå blir slakta på Gol, fem minutt frå garden. Pga av sauesesongen om hausten vil Nortura gjerne sende storfe til Rudshøgda eller Førde somme veker om hausten. Dette har eg alltid nekta tidlegare, og heller venta til storfeslaktinga på Gol er i gang att. I år møter eg meg sjølv i døra. Kastratane vart slakta på Rudshøgda, og kvigene skal dit. Det tek snautt tre timar å køyre dit.

Det er uvisst når det blir storfeslakting på Gol att. Og med lite vinterfôr og ei gitt mengde beite som står att, tek eg ikkje sjansen på mitt vanlege prinsipprytteri. Men når det er uvisst med slaktetidspunkt for kyrne og fjordfekastraten er det fordi eg håpar storfeslaktinga på Gol kjem i gang att i oktober.

 

 

Ikkje formelt økologisk – dårleg nyheit

Eg driv stadig vekk økologisk. Dyra våre er økologiske når dei reiser frå garden. Skrottane kjem også ut frå slakteriet og Nortura-systemet med det velkjende Ø-merket til Debio.

 

Men eg har gløymd/trenert papirarbeidet som skal til for at kjøttet skal koma ut frå Eira Vilt og Fisk som økologisk. Det blir ikkje brukt andre ingrediensar enn kjøttet sjølv. Og bedrifta er liten nok til at dei berre har mitt kjøtt framme når dei driv med det. Dermed vil jo mange seie at dette er jo økologsisk. Men eg har ikkje lov til det.

 

 

 

 

|

Turr sommar

Alle kyrne har ete seg gode og mette kvar dag. Dei har alltid hatt bra drikkevatn. Nye metodar og mykje jobb har sørga for det. Den verste sommaren på 100 år byr likevel på eitt problem: Me har berre snautt halvparten av normal vinterfôrmengde.

 

Utmarksbeiting

Hytteeigaren fekk ein fin plen takka vera våre firbeinte. (Foto: Helene Rudningen)

 

Kyrne våre går i utmark kvart år. Men hittil har det alltid vore på inngjerda område. I år har dei gått totalt ca tre veker utanfor. Schengen si yttergrense har i prinsippet vore einaste fysiske hindring.

 

Det innebar ein del ekstra jobb. Me henta kyrne (vha litt kraftfôr i ei bøtte) opptil fleire gonger dagleg når dei gjekk for langt vekk frå våre stølslag. Heldigvis var dei alltid i ein flokk. Og mange dagar var dei stader me ynskte heile tida. Dette kjem me til å halde fram med!

 

Kvifor berre tre veker? Fordi avlsoksen har vore med besetninga i seks veker – og forplantingsdyktige hankjønn har ikkje lov til å gå fritt. (For veldig spesielt interesserte: Lov om avgrensing i retten til å sleppa hingstar, oksar, verar og geitebukkar på beite) I tillegg hadde me dei innomgjerds når me sjølve var bortreist etc.

 

Me fekk forresten låne satelittbjøller som gav oss posisjonen til flokken nokre gonger dagleg. Så me skal ikkje klage. Apropos klage: Ein nabo eller to var ikkje så begeistra for dette. Men resten tykte som oss: Det er heilt genialt å nytte beiteressursane i utmark til å lage menneskemat – og samtidig hindre attgroinga og bevare biologisk mangfald.

 

Blå prikk er enkeltposisjon, varmare farge ettersom det blir overlapp. Hugs at dei gjerne farta fleire kilometer mellom vatn, kvileplass og beiteplass kvar dag, så enkelte raude flekkar er pga overnattingsstader. (Foto: skjermdump frå satelittbjølleprogrammet)

 

 

 

Mange kilometer med straumgjerde og ca 20 forskjellige skifter bidrog til at dei fekk godt beite kvar dag på innsida av gjerdet òg. (Dei som evt begynnar å boltre seg i kukameraarkivet vil sjå at dei sjeldan var meir enn to dagar på kvar stad. Sjå dessutan på kufilmen eg laga nyleg for å få eit inntrykk av skiftebeitinga vår)

 

Forresten gjekk me heim med kyrne 10. og 11. september, med same opplegg som i fjor.

 

Siste veka før buføringa fekk kyrne totalt 7 rundballar som me hadde laga på stølen i juli. Det var einaste tillegsfôringa heile beitesesongen så langt.

 

Vinterfôr

Som mange andre tok me fyrsteslåtten rekordtidleg heilt i starten av juni. Graset var nemleg i ferd med å forsvinne. Eg fekk etterkvart eit vatningsanlegg opp å gå – det hjalp litt. Men i prakis var graset i dvale i ca halvannan månad. Mange lengre aust er verre stilt, her har det regna greit i august. Dermed har andreslåtten vore meir brukbar.

 

I sum blir det likevel alt for lite vinterfôr frå eigen gard. Heldigvis har me fått tak i ein del økologiske vanleg rundballar. I tillegg er det opning i økologiregelverket for å søkje om å bruke konvensjonelt fôr ved kriser. Me har fått tak i ein god del konvensjonell halm, som dei vaksne skal få ete på svartaste vinteren.

 

Det kan hande me kjem til å fyrste gong på fleire år bruke noko kraftfôr som ein del av den daglege fôringa òg. I så fall ikkje mykje, og eg skal i så fall skrive om det på nettsida her.

 

|